Máy dập luôn nằm trong nhóm thiết bị có mức độ rủi ro cao nhất trong môi trường sản xuất. Chỉ một thao tác đưa tay vào vùng khuôn sai thời điểm cũng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động và gây gián đoạn hoạt động của cả dây chuyền.

Trong nhiều năm, rào quang (Light Curtain) được xem là tiêu chuẩn bảo vệ phổ biến cho máy dập. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ thị giác máy tính, Camera AI đang mở ra một hướng tiếp cận mới: không chỉ phát hiện sự xâm nhập vào vùng nguy hiểm mà còn nhận biết chính xác đối tượng, giảm cảnh báo sai và hỗ trợ quản lý an toàn toàn diện hơn.

Vậy đâu là lựa chọn phù hợp cho nhà máy?

Rào quang (Light Curtain): Giải pháp tiêu chuẩn với độ tin cậy cao

Rào quang hoạt động dựa trên nguyên lý tạo ra nhiều tia hồng ngoại giữa bộ phát và bộ thu. Khi bất kỳ vật thể nào cắt qua các tia này, tín hiệu dừng khẩn cấp sẽ được gửi tới hệ thống điều khiển để ngăn máy tiếp tục hoạt động.

Nhờ được ứng dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp nhiều năm, các dòng rào quang đạt chuẩn Type 4 với mức an toàn SIL3 hoặc Performance Level e (PLe) vẫn là lựa chọn phổ biến trong các dây chuyền sản xuất hiện nay.

Một số ưu điểm nổi bật gồm:

• Độ tin cậy đã được kiểm chứng qua thời gian.

• Thời gian phản hồi rất nhanh.

• Nhiều thương hiệu và chủng loại phù hợp với từng nhu cầu đầu tư.

• Dễ tích hợp với relay hoặc PLC an toàn.

Tuy nhiên, khi yêu cầu sản xuất ngày càng cao, những hạn chế của rào quang cũng bắt đầu bộc lộ rõ hơn.

Những giới hạn của rào quang trong thực tế sản xuất

Không phân biệt được tay người và vật liệu

Đối với rào quang, mọi vật thể đi qua vùng bảo vệ đều được xem như nhau.

Điều này đồng nghĩa với việc khi phôi hoặc vật liệu được đưa vào máy, hệ thống cũng sẽ kích hoạt dừng máy nếu không có cơ chế xử lý phù hợp. Để dây chuyền có thể vận hành liên tục, nhiều nhà máy phải sử dụng cơ chế muting – tạm thời vô hiệu hóa rào quang trong một khoảng thời gian nhất định.

Nếu khoảng thời gian muting được thiết lập không phù hợp hoặc bị điều chỉnh để tăng năng suất, vùng bảo vệ sẽ xuất hiện khoảng trống và làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Nguy cơ bị vô hiệu hóa

Một vấn đề khác thường gặp là hiện tượng bypass.

Trong môi trường sản xuất có áp lực về sản lượng, không ít trường hợp công nhân tìm cách che cảm biến hoặc vô hiệu hóa rào quang để thao tác nhanh hơn. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến các tai nạn nghiêm trọng tại máy dập.

Chỉ bảo vệ theo một mặt phẳng

Rào quang chỉ tạo ra một "bức tường" bảo vệ phía trước máy.

Nếu người vận hành tiếp cận từ bên hông, phía sau hoặc từ các góc không được che phủ, hệ thống sẽ không phát hiện được. Vì vậy, nhiều vị trí vẫn cần bổ sung thêm các thiết bị an toàn khác.

Ảnh hưởng đến thao tác

Theo tiêu chuẩn ISO 13855, khoảng cách lắp đặt rào quang phải đủ lớn để đảm bảo máy dừng trước khi người vận hành chạm tới vùng nguy hiểm.

Trong một số dây chuyền, điều này khiến khoảng cách giữa người vận hành và máy tăng lên, làm giảm sự thuận tiện trong thao tác.

Camera AI EYEFIRE: Tiếp cận an toàn bằng thị giác máy tính

Thay vì chỉ dựa trên tia hồng ngoại, Camera AI EYEFIRE sử dụng mô hình AI để phân tích hình ảnh theo thời gian thực.

Hệ thống có thể nhận biết bàn tay, cánh tay hoặc cơ thể người đang tiến vào vùng nguy hiểm và gửi tín hiệu dừng máy ngay khi phát hiện rủi ro.

Cách tiếp cận này mang lại nhiều lợi ích mà các hệ thống truyền thống khó đáp ứng.

Phân biệt được người và vật liệu

Đây là điểm khác biệt lớn nhất. Camera AI nhận diện dựa trên hình dạng và đặc trưng của đối tượng thay vì chỉ phát hiện có vật thể xuất hiện.

Nhờ đó, vật liệu đi qua vùng quan sát sẽ không tạo cảnh báo không cần thiết, trong khi tay người vẫn được phát hiện chính xác. Điều này giúp loại bỏ nhu cầu sử dụng muting trong nhiều tình huống.

Giảm nguy cơ bypass

Camera AI không sử dụng các tia sáng vật lý nên không thể bị vô hiệu hóa theo cách che cảm biến như rào quang.

Ngoài ra, hệ thống còn lưu lại hình ảnh và sự kiện khi có hành vi cố tình tiếp cận vùng nguy hiểm hoặc can thiệp vào thiết bị, giúp doanh nghiệp dễ dàng truy vết và cải thiện quy trình an toàn.

Quan sát nhiều hướng cùng lúc

Một camera có thể giám sát đồng thời phía trước, hai bên và nhiều góc tiếp cận khác nhau.

Nhờ đó, vùng bảo vệ được mở rộng đáng kể mà không cần lắp thêm nhiều cảm biến độc lập.

Một nền tảng cho nhiều bài toán an toàn

Bên cạnh giám sát vùng nguy hiểm của máy dập, Camera AI EYEFIRE còn có thể tích hợp thêm nhiều chức năng khác như:

• Kiểm tra sử dụng PPE (găng tay, kính bảo hộ, mũ bảo hộ...).

• Phát hiện xâm nhập vùng cấm.

• Cảnh báo người đứng quá gần khu vực nguy hiểm.

• Lưu hình ảnh và sự kiện phục vụ điều tra khi có sự cố.

Điều này giúp doanh nghiệp tận dụng cùng một hạ tầng camera để giải quyết nhiều bài toán an toàn khác nhau.

Dễ triển khai trên hệ thống hiện có

Đối với các nhà máy đã vận hành nhiều năm, việc thay đổi kết cấu máy thường rất tốn kém.

Camera AI EYEFIRE có thể được lắp bổ sung trên các máy dập hiện hữu và kết nối với relay hoặc PLC an toàn mà không cần thay đổi cơ khí của dây chuyền.

Thực tế tại các nhà máy

Ở nhiều nhà máy gia công cơ khí và phụ trợ ô tô, việc vận hành hàng chục máy dập khiến bài toán muting trở nên phức tạp.

Để đảm bảo năng suất, cửa sổ muting thường xuyên phải điều chỉnh theo từng loại sản phẩm. Khi áp lực sản lượng tăng, khoảng thời gian này đôi khi bị mở rộng quá mức, vô tình tạo ra khoảng trống trong vùng bảo vệ.

Khi chuyển sang giải pháp Camera AI, hệ thống chỉ phản ứng khi phát hiện tay hoặc người tiến vào vùng nguy hiểm, trong khi vật liệu vẫn được phép đi qua bình thường. Nhờ đó, nhà máy vừa duy trì tốc độ sản xuất vừa giảm đáng kể nguy cơ mất an toàn do cấu hình muting không phù hợp.

So sánh nhanh Rào quang và Camera AI

Nên chọn rào quang hay Camera AI?

Thực tế, đây không phải là cuộc cạnh tranh giữa hai công nghệ.

Rào quang vẫn là giải pháp an toàn đã được tiêu chuẩn hóa và phù hợp với nhiều dây chuyền sản xuất. Trong khi đó, Camera AI mang lại khả năng nhận biết thông minh, mở rộng vùng bảo vệ và giảm những hạn chế vốn tồn tại ở các hệ thống truyền thống.

Đối với nhiều nhà máy, phương án hiệu quả nhất không phải là thay thế hoàn toàn rào quang mà là kết hợp cả hai công nghệ để xây dựng hệ thống bảo vệ nhiều lớp. Rào quang đảm nhiệm chức năng dừng an toàn theo tiêu chuẩn, còn Camera AI bổ sung khả năng phát hiện thông minh, giám sát hành vi và quản lý an toàn trên phạm vi rộng hơn.

Đây cũng là hướng triển khai mà nhiều doanh nghiệp đang lựa chọn khi muốn vừa đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn, vừa nâng cao hiệu quả vận hành trong quá trình chuyển đổi số nhà máy.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang vận hành các máy dập, máy ép hoặc các thiết bị có vùng nguy hiểm tương tự, đội ngũ EYEFIRE có thể khảo sát thực tế và đề xuất phương án kết hợp phù hợp với hiện trạng dây chuyền, giúp nâng cao mức độ an toàn mà vẫn đảm bảo năng suất sản xuất.